PROJECT  
Cool and Comfort 74 – september 2017

Energiezuinig koelen en verwarmen in uitgebreid kantoorgebouw

Onlangs realiseerde Atelier Dumon uit Brugge een opmerkelijke uitbreiding en renovatie van haar kantoorgebouw. Samen met Cloet Koeltechniek zocht de onderneming naar optimale technieken om dit vernieuwde bedrijfsgebouw energiezuinig en comfortabel te koelen en te verwarmen. Dit leidde tot gerichte investeringen in klimaatplafonds en een modulerende geothermische Ecoforest warmtepomp. “Doorgaans is dit goed voor een COP van 4,5 à 5 maar hier kan, mede door de performante warmtepomp, een COP van minstens 7 worden behaald”, aldus Johan Cloet van het installatiebedrijf uit Hulste (Harelbeke).

Atelier Dumon is gespecialiseerd in conveyortechniek, zeg maar het bouwen van interne transportsystemen en het leveren van automatiseringstechniek, in hoofdzaak voor producenten, actief in de diepvriessector. Deze West-Vlaamse KMO, opgericht in 1955 door Maurice Dumon, later opgevolgd door Eric Dumon, wordt inmiddels gerund door diens zonen Steven en Thomas. De onderneming telt een 35-tal medewerkers (20 arbeiders en 15 bedienden), waaronder meerdere ingenieurs met diverse specialisaties – mechanica, elektriciteit, software...

Uitbreiden en moderniseren

Met zijn performant machinepark gaat dit derde generatiebedrijf er prat op bijna alle werkzaamheden (lassen, plooien, lasersnijden etc) in eigen huis uit te voeren. “Behalve lakwerk wordt er weinig of niets uitbesteed”, aldus Steven Dumon, project engineer en een van de zaakvoerders. Sinds ‘86 is Atelier Dumon gevestigd in een bedrijfsgebouw in de Brugse Eriestraat, dat in 2005 werd uitgebreid met een productiehal. Tien jaar later drong een verdere uitbreiding en een grondige modernisering van de kantoorgebouwen zich op. Naar een ontwerp van GC Architecten uit Meulebeke werd het bestaande, grondig gerenoveerde, administratief gebouw met een nieuwbouwgedeelte uitgebreid. Het vernieuwde bedrijfspand werd uitgerust met nieuwe, energiezuinige technieken.

Gefaseerde aanpak

Om de continuïteit van de bedrijfsactiviteiten niet in het gedrang te brengen werd het bouwproject in twee fases opgesplitst. In een eerste fase werd de nieuwbouw, goed voor ongeveer 500 m², links aan de achterzijde van het terrein aansluitend bij het bestaande gebouw, gerealiseerd. Op de benedenverdieping zijn onder meer de refter, de sanitaire ruimtes, het EHBO-lokaal en de technische ruimte ondergebracht, op de verdieping bijkomende kantoren. Na afbouw konden alle bedrijfsactiviteiten tijdelijk naar dit nieuwbouwgedeelte worden verhuisd, zodat de renovatiewerkzaamheden aan het bestaande gebouw (tweede fase) konden worden aangevat – zie verder.

Toekomstgericht investeren

Samen met de architect en installatiebedrijf Cloet Koeltechniek (zie kaderstuk) werd gezocht naar de optimale technieken om het vernieuwde, uitgebreide – bedrijfsgebouw – dat 21 ruimtes en zo’n 1300 m² kantoorruimte beslaat – energiezuinig te koelen en te verwarmen. “Een nieuwe klimatisatie-oplossing met een lucht/lucht warmtepomp was geen optie omdat er dan opnieuw ventilo-convectoren moesten worden geïnstalleerd. Onze ervaring op de werkvloer leerde dat deze oplossing onvoldoende comfort bood”, aldus Steven Dumon. “Daarom dachten we in de richting van klimaatplafonds, en zijn we de diverse oplossingen, momenteel op de markt, gaan vergelijken. Met de aanzienlijke (kantoor)oppervlakte die we beschikbaar hebben, leek ook het installeren van een bodem/water warmtepomp een doordachte, toekomstgerichte investering.”

Modulerende geothermische warmtepomp

Op het parkeerterrein dat zich voor de nieuwbouw bevindt – en dat eveneens aan heraanleg toe was – werden veertien putboringen (104 meter diep) uitgevoerd. Het terrein werd eerst volledig uitgebroken en, na het uitvoeren van de putboringen, opnieuw als parking ingericht. In de nieuwe technische ruimte bij Atelier Dumon installeerde Cloet Koeltechniek een modulerende geothermische Ecoforest warmtepomp (met een vermogen van 45 kW). Deze warmtepomp, uitgerust met een scroll compressor en een elektronisch expansieventiel, werkt synchroon met een warmtebuffer en een koudebuffer”, aldus Johan Cloet, zaakvoerder van Cloet Koeltechniek. “Koel- en verwarmingstechnisch werd het vernieuwde gebouw in vijf zones – drie zones voor het bestaande gebouw, twee zones voor de nieuwbouw – opgedeeld. Zowel bij het koelen als bij het verwarmen wordt er op energie bespaard. In verwarmingsmodus wordt er gewerkt met een watertemperatuur van 25-30 °C, in koelmodus met een regime van 18/15 °C. Energiemeters op de warmtepomp geven het verbruik en de COP gedetailleerd weer.”

In de nieuwe ruimtes werden er ook klimaatplafonds geïnstalleerd. “De nieuwe koel- en verwarmingsoplossing moest voor 80% geïnstalleerd zijn, vooraleer de medewerkers konden verhuizen naar de nieuwbouw. In de tweede fase (renovatie) konden we de werkzaamheden beperken tot het leggen van bijkomende leidingen, en het aansluiten en afregelen van de systemen”, aldus Johan Cloet.

Nieuwe buitenschil

Na de afwerking van de nieuwbouw werden de werkzaamheden aan het bestaande gebouw aangevat. De buitenschil van het bestaande gebouw was matig geïsoleerd met platen uit geëxpandeerd polystyreen. Er werd een nieuwe buitenschil opgebouwd met isolatiemateriaal van 14 cm dik. Voor de combinatie van nieuwbouw en renovatie kwam de architect tot volgende waarden: isolatie van gebouw: K32 (K40 minimum) en EPB: E48  (E60 minimum). De gevels werden bekleed met crepi in lichtgrijze tinten, met verschillende nuances voor het oude en het nieuwe gedeelte. Op het gelijkvloers werden enkel de technieken (verwarming en koeling) vernieuwd. In de sanitaire ruimtes en de refter werd er voor vloerverwarming geopteerd. De tweede verdieping werd tot op de betonstructuren gestript en gerenoveerd: vloeren en tussenwanden werden uitgebroken en vernieuwd. Alle technieken (onder meer elektriciteitsvoorzieningen) werden vernieuwd.

Klimaatplafonds

Net als in de nieuwbouw worden ook hier de kantoorruimtes gekoeld en verwarmd met klimaatplafonds, die zich automatisch instellen in functie van de buitentemperatuur en de gevraagde binnentemperatuur. Het bestaande gebouw leende zich goed voor het installeren van klimaatplafonds: de aanwezige verlaagde plafonds boden voldoende tussenruimte. “Op basis van de koelplafonds – geïnstalleerd door de firma Beddeleem – maakten wij een gedetailleerde studie en berekening van de vereiste koel- en verwarmingscapaciteit in de diverse lokalen. Op de werf zelf zorgden onze medewerkers voor de aansluiting van de koelplafonds op onze installatie, en stonden ze ook in voor het afregelen van het klimatisatiesysteem”, aldus Johan Cloet.

COP van 7

De technieken in het gebouw zijn operationeel sinds december 2015. “Doorgaans levert een geothermische warmtepomp een COP van ongeveer 5,5 maar hier kan een COP van minstens 7 worden behaald. Wat vrij uitzonderlijk is”, aldus Johan Cloet. Het grootste comfort voor de medewerkers is ongetwijfeld de constantere temperatuur op de werkvloer. “We hebben er bewust voor geopteerd om te investeren in duurzame, toekomstgerichte technieken, met een iets langere terugverdientijd. Het verschil tussen de temperatuur in de kantoren ’s morgens en deze ’s avonds bedraagt hoogstens 1 à 2 °C, wat een comfortabel gevoel geeft. Een wereld van verschil met onze vorige installatie”, aldus Steven Dumon.

De firma Cloet Koeltechniek stond eveneens in voor de ventilatiewerkzaamheden bij Atelier Dumon. Er werd een mechanisch ventilatiesysteem type D van Swegon geïnstalleerd.

Door Philip Declercq

www.cloetbvba.be