CONGRES
Cool and Comfort 74 – september 2017
Decarb Heat – EHPA wil Europa fossielvrij maken
Thomas Novak (EHPA), Celine Fremault (minister van Energie van het Brussels Gewest) en Prins Laurent op de uitreiking van de Heat Pump City of the Year Award
Prins Laurent was volledig zichzelf door het programma te verlaten en zijn steun uit te spreken voor het Decarb Heat-initiatief.
Europarlementslid Claude Turmes vraagt om geen hype te creëren rond warmtepompen maar om de voordelen in het juiste perspectief te plaatsen.
“Samenwerking wordt de sleutel tot succes, zelfs over de sectorgrenzen heen”, aldus Harry Verlaar van Philips Lighting.
7. In naam van de Europese Commissie feliciteert Mechthild Wörsdörfer de European Heat Pump Association met zijn Decarb Heat-initiatief.
“De industrie neemt de handschoen op”, klinkt Ulrich Stiebel (Stiebel Eltron) strijdvaardig.
Op 11 en 12 mei 2017 ging in Brussel de conferentie Decarb Heat van EHPA door. De warmtepompsector werpt zich meer en meer op als een onmisbare schakel om de CO2-uitstoot te verminderen om de Europese klimaatdoelstellingen te halen. Decarboniseren van warmte – of anders gezegd niet langer fossiele brandstoffen gebruiken – kan inderdaad door energie uit lucht, water en de bodem te halen, maar er blijven nog enkele struikelblokken. De technologische ontwikkelingen gaan echter hard en de oplossingen lijken haalbaar.
Het jaarlijkse congres van EHPA (European Heat Pump Association) heeft met 240 deelnemers nooit zoveel succes gekend als dit jaar. Eigenlijk mag dit niet verwonderen want er werd voor een volledig nieuwe insteek gekozen. Terwijl het congres er vroeger voornamelijk was om warmtepompen te promoten, werd er dit jaar uitgegaan van het probleem – CO2-uitstoot verminderen, energie-efficiëntie verhogen, hernieuwbare energie toepassen – om daarna tot de oplossing te komen: warmtepompen.
Samenwerking
“Er rust een grote verantwoordelijkheid op de HVAC-sector om de Europese milieudoelstellingen te halen”, vertelt Thomas Novak, secretaris-generaal van EHPA. “Fossiele brandstoffen moeten eruit, willen of niet. Hiervoor bestaat er geen ander alternatief dan warmtepompen. In 2015 groeide de Europese warmtepompmarkt met 12,2%, een verrassend goed resultaat in het licht van de economische realiteit. De groei was het resultaat van een combinatie van factoren: heropleving van de bouw, technologische ontwikkelingen gericht op renovatie, en uiteraard de Europese wetgeving die in het voordeel van warmtepompen speelt. Tussen 2007 en 2016 werden er in de EU 9,5 miljoen warmtepompen geïnstalleerd met 2015 en 2016 als de sterkste jaren. Het laat dus geen twijfel bestaan dat we dit jaar de 10 miljoenste warmtepomp in Europa mogen verwelkomen!”
De sleutel tot decarboniseren wordt ‘samenwerking’. Wie denkt op nationaal vlak het verschil te kunnen maken, is eraan voor de moeite. Zelfs de EU is te kleinschalig, want we hebben ook de andere continenten nodig om oplossingen te ontwikkelen. Een tweede aspect is de sectoroverschrijdende samenwerking. Net zoals de volledige HVAC-installatie belangrijker is dan iedere component afzonderlijk, moet ook die HVAC-installatie een plaats krijgen in het gebouw, samen met de andere technieken. Een opmerkelijke spreker tijdens Decarb Heat die de sectoroverschrijdende samenwerking perfect illustreerde, was Harry Verlaar van Philips Lighting. “Ook de verlichtingssector moet verduurzamen, met aandacht voor ecologie én economie. We worden uitgedaagd om de klant zover te krijgen dat hij zelf kiest voor duurzaamheid. Met The Climate Group willen we de kar trekken om tegen 2020 de openbare gebouwen 100% LED te krijgen.”
Dramatisch maar niet hopeloos
“Dit initiatief van EHPA wordt sterk gewaardeerd door de Europese Commissie”, aldus Mechthild Wörsdörfer van EEEF. “We moeten samenwerken om de klimaatdoelstellingen te halen, want er is nog een lange weg te gaan. DG Energy heeft de Europese verwarmings- en koelmarkt in kaart gebracht. De situatie ziet er dramatisch uit, maar niet hopeloos. Voor elk probleem bestaat er al een oplossing of wordt die ontwikkeld. Hetzelfde gebeurt in de andere betrokken sectoren, zoals transport en energiebedrijven. Dit is belangrijk, want hoe meer industrie je kan betrekken, hoe groter de kans op werkbare oplossingen.”
Maar hoe ziet de industrie deze uitdagingen? “We zijn ons bewust dat het een immense opdracht wordt om de verwarmings- en koelmarkt in de Europese Unie tegen 2050 te decarboniseren, maar het schrikt ons niet af”, verzekerde Ulrich Stiebel van Stiebel Eltron. “Integendeel, het drijft ons om nog harder in te zetten op R&D.”
It’s all about the money
Er kwam ook een waarschuwend vingertje. Christian Hille van P3 Energy wijst op een probleem waarvoor de warmtepompsector niet blind mag blijven. “Ik hoor graag vertellen dat we ons energieverbruik moeten verduurzamen, door fossiele brandstoffen te vervangen door all electric, maar vergeet niet dat de HVAC-sector niet de enige is die meer elektriciteit zal vragen. In 2030 leggen we ’s avonds misschien allemaal tegelijk onze auto aan de stekker. Het bestaande net zal dat niet aankunnen. Wie zal de broodnodige investeringen dragen? De netbeheerder, de consument, de fabrikant van elektrische toestellen?”
Dolf Gielen (IRENA) denkt ook aan de centen. “Business as usual is niet langer een optie. Zowel het energieverbruik als de CO2-uitstoot moeten omlaag. De EU kan tot 90% van zijn CO2-uitstoot verminderen, maar koken kost geld. Er zullen inspanningen nodig zijn van de overheid, industrie en consument. Voor deze laatsten mogen we dus zeker niet voorbijgaan aan de kostprijs van een warmtepomp, die in vergelijking tot andere verwarmingssystemen nog altijd hoog is. Niet iedereen heeft oog voor de life cycle costs.” Of moet het geld van ergens anders komen? Sean O’Driscoll (Glen Dimplex) ziet mogelijkheden. “We moeten opboksen tegen historisch hoge elektriciteitsprijzen. Hier moet de overheid absoluut tegen optreden. In mijn thuisland Ierland zit windenergie in de lift, maar als de hoge productiekosten leiden tot hogere elektriciteitsprijzen, verlies je de steun van de bevolking voor verduurzaming.”
Het laatste woord is voor de politiek. De Luxemburger Claude Turmes is Europees Parlementslid in de fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie. “We moeten voluit gaan voor fossielvrije woningen in 2050. De echte uitdaging ligt niet bij nieuwbouw maar bij renovatie van de woningen waarin we vandaag leven, want tegen 2050 zal er nog 80% in gebruik zijn. Ik vraag de industrie om geen hype te creëren door warmtepompen voor te stellen als dé oplossingen voor alle energieproblemen. Ik wil de voordelen niet minimaliseren, maar een warmtepomp is een deel van de oplossing. In een niet-geïsoleerd huis haalt een warmtepomp geen rendement. Maar dan komen we bij een ander probleem: hoe kan je een woning grondig renoveren als de bewoners erin blijven? Eerst moet de bouwsector de energievraag verminderen, daarna moet deze duurzaam worden ingevuld.”
Door Rudy Gunst
Heat Pump City of the Year Award
Tijdens het EHPA congres wordt ook telkens de Heat Pump City of the Year Award uitgereikt. Uit 20 inzendingen koos een vakjury drie nominaties, waarbij de award uiteindelijk naar Wenen ging met een strategisch plan om warmtepompen te promoten. De andere genomineerden waren het Decarb Garden City project van Berlijn en het Moholt 50/50 project van Trondheim.
“Eind 2017 staan er meer dan 10 miljoen warmtepompen in de Europese Unie.”