TECHNIEK
Cool and Comfort 78 – september 2018
Ga niet dood aan kooldioxidevergiftiging
Het gevaar van kooldioxide (CO2) in de industrie is algemeen bekend. Dat gas is een stille killer: kleurloos, smaakloos, geurloos, giftig, maar de aard van het gevaar, wordt niet altijd goed begrepen. Er zijn door veel organisaties blootstellingsgrenzen gesteld die de werknemers niet mogen overschrijden. Toch overlijden elk jaar mensen onnodig in tragische ongevallen die helemaal te vermijden zijn.
CO2 is zwaarder dan lucht. Wanneer dat gas ontsnapt, heeft het de neiging om naar de grond te zakken waar het dodelijke, onzichtbare vakken vormt. Het vergaart zich in kelders en onder in bakken en afgesloten ruimten zoals tanks en silo’s.
Co2 is uitermate gevaarlijk en kan op twee manieren dodelijk zijn: door verstikking of als een gifstof. Verstikking kan worden veroorzaakt door de verdringing van O2 door elk gas waardoor er geen zuurstof in de atmosfeer overblijft om in te ademen. Wanneer CO2 vrijkomt als een gifstof vormt het gevaar voor de gezondheid bij een blootstelling aan slechts 0,5 % ervan. Het gebruik van alleen een zuurstofdetector geeft geen garantie op veiligheid. Onderzoek heeft aangetoond dat 7% CO2 zelfs bij normale concentraties zuurstof binnen 5 minuten de dood kan veroorzaken.
Een persoonlijk gasbewakingstoestel dat ontworpen is met IR om CO2 waar te nemen is nodig voor de bescherming van levens.
De eerste symptomen, bij een percentage van 2% CO2, zijn hoofdpijn en moeizame ademhaling. Vanaf 5% komt daar kortademigheid bij, duizeligheid en verwarring. Een concentratie van 8% a 10% veroorzaakt ernstige hoofdpijn, zweten, beven en bewustzijnsverlies na 5 – 10 minuten. Vanaf 10% ondervindt men ademhalingsmoeilijkheden, braken, hypertensie en kan het de dood veroorzaken. Een blootstelling van 20-30% kan binnen 1 minuut stuiptrekkingen en een coma veroorzaken. Omdat CO2 helemaal geurloos en kleurloos is, wordt het gevaar soms pas waargenomen als het te laat is.
Blootstellingsgrenzen
Alles hangt af van het percentage CO2 en de tijdsduur van blootstelling. Bij het roken van een sigaret komt er ook CO2 vrij. Van één sigaret sterf je niet, maar na langdurig gebruik schaadt het ernstig de gezondheid. Bij een hoog percentage CO2 duurt het slechts 1 minuut om de dood in de ogen te kijken.
De grenswaarde voor kortdurende blootstelling, ook wel STEL genoemd (Short Term Exposure Limit), is de maximaal toegestane concentratie over een kortere tijdsperiode, gewoonlijk 15 minuten. Meestal wordt een STEL tussen 1,5 en 3,0% genomen. LTEL (Long Term Exposure Limit) is de grenswaarde voor langdurende blootstelling. Dat wordt berekend als een tijdgewogen gemiddelde van 8 uur (Time Weighted Average; TWA). De TWA voor CO2 is meestal ongeveer 0,5%.
Periodes van blootstelling boven de TWA-limiet zijn toegestaan als de STEL-waarde niet wordt overschreden en er een equivalente lagere blootstelling is om te compenseren.
Hoe blijf je veilig?
Voor naleving van de grenswaarden voor beroepsmatige blootstelling die zijn berekend als TWA’s moet het gehalte CO2 per arbeider individueel worden bewaakt. Gebruik daarom persoonlijke meetapparatuur. Een lichte en compacte detector zal de naleving aanmoedigen. Een te groot apparaat kan oncomfortabel zijn en de bewegingsvrijheid in een kleine ruimte belemmeren. De detector moet de lucht meten die de werknemer inademt. Draag de detector in de ademzone zoals op de kraag of in de borstzak, niet aan de riem of in de broekzak. De detector moet goed hoorbare en goed zichtbare signalen geven om ervoor te zorgen dat de drager onmiddellijk attent wordt gemaakt op het gevaar, zelfs in een lawaaierige omgeving.
Houd het eenvoudig. Als het om de veiligheid gaat, is een detector met een eenvoudige bediening met één knop en een duidelijke weergave het beste. Als het alarm afgaat, hangt de respons af van het gehalte waarop het alarm is ingesteld. Zorg ervoor dat iedereen weet wat hij of zij in alle omstandigheden moet doen. Levensreddende apparatuur voor gebruik in veeleisende omgevingen moet sterk zijn, met betrouwbare elektronica in een schokvaste behuizing. Omdat de gassensor moet worden blootgesteld aan de atmosfeer kan die niet volledig worden verzegeld, maar een grote mate van bescherming tegen het binnenkomen van stof en water is echter wel essentieel.
Welke gasmeter er ook wordt gekozen, er kan niet genoeg de nadruk worden gelegd op het belang van onderhoud en kalibratie.
De regelmatige controle met gas (bumptest) is de enige manier om te controleren of een detector goed reageert op de aanwezigheid van gas.
Illustraties Vigotec