PROJECT  
Cool and Comfort 77 – mei 2018

Propaanchiller primeur voor koelen van knolselder in bulk

In de Ieperse deelgemeente Dikkebus werd eind vorig jaar een propaanchiller geïnstalleerd bij een landbouwbedrijf dat op grote schaal veldgroenten (spruiten, knolselder…) kweekt. Met het oog op een optimale bewaring van knolselder verkoos de landbouwer een koeloplossing op maat, op basis van propaan en glycol, uitgewerkt in nauwe samenwerking tussen Calis Projects en Refritec (inmiddels Heytec) boven een traditionele koeloplossing. Meteen een primeur voor de sector.

Na het machinaal rooien wordt de knolselder in de voorloods uitgestort in een stortbak, waarna de groenten op een transportband terechtkomen, waar het loof verwijderd wordt. Daarna belanden de groenten zo clean mogelijk in bulk in de koelloods. Net als de fruitboeren in Haspengouw hebben ook West-Vlaamse groentenkwekers, op industriële schaal actief, nood aan grote koelcapaciteit. Dit om hun producten zonder kwaliteitsverlies te kunnen bewaren, vooraleer ze naar de veiling of naar diepvriesbedrijven te brengen voor verkoop en verdere verwerking.

Eén miljoen kilogram knolselder

Tot de natuurlijke koudemiddelen met een laag GWP behoren, naast ammoniak en CO₂, ook propaan. Een luchtgekoelde propaanchiller kan zowel voor koel-, klimaat- als vriestoepassingen worden gebruikt. Wie investeert in een koeloplossing op basis van propaan, komt in aanmerking voor subsidies van de federale en de Vlaamse overheid. De voornaamste propaantoepassingen hebben betrekking op koeling. Ook bij klimatisatietoepassingen vormt propaan een mogelijk alternatief voor het gebruik van synthetische koelmiddelen. Bij diepvriesinstallaties wordt propaan minder gebruikt.

In de nieuw gebouwde koelloods wordt tot 1 miljoen kilogram knolselder bewaard op een temperatuur van 0,5 à 1°C. Calis Projects uit Geluwe (zie kaderstuk) stond in voor de koudeproductie en installeerde onder meer vier koelers, bovenaan in de opslagruimte. Een andere installateur installeerde het ventilatiesysteem volgens het aardappelloods-principe.

Voldoende oververhitting

De propaanchiller bij de Ieperse landbouwer heeft een capaciteit van 140 kW (excl. reservecapaciteit). Via de Refra-buitenunit wordt ijswater aangemaakt dat door middel van pompcirculatie door de koelers wordt gestuurd. Inzake samenstelling is de installatie opgebouwd als een standaardchiller. Tot de componenten van de Refra-propaanchiller behoren onder meer compressoren van Bitzer, warmtewisselaars van SWEP, condensors van Refra en expansieventielen van Carel. “Essentieel is dat er bij het koelen met propaan – net zoals bij CO₂ - voldoende oververhitting plaatsvindt om de compressoren te beschermen. Een zuiggaswarmtewisselaar zorgt ervoor dat de zuiggassen oververhit worden enerzijds en dat de vloeistof onderkoeld wordt anderzijds. De koeling wordt geregeld via het meten van de temperatuur in de koelcel. Indien deze te hoog is, worden de verdampers (waterzijdig) opgestart. Deze blijven doorheen de vloer luchttechnisch ventileren en zorgen ervoor dat er voldoende water circuleert op het ogenblik dat er koude wordt gevraagd”, aldus Chris Vansteenkiste van Calis Projects.

Ventilatie primeert

Een belangrijk facet bij grootschalige koeling is ventilatie. Aan de linkerzijde van de loods werd een drukgang voorzien. Permanent wordt er lucht door de betonnen vloerroosters geblazen. In de loods wordt er geventileerd om te koelen, eerder dan om te drogen. De ventilatie is – door het risico op oververhitting – primair op de koeling. Op die manier blijven ook de producten, midden in de bulkmassa, mooi droog en voldoende koel, en worden uitdroging en gewichtsverlies van de producten vermeden.

Uitgelezen selectie van componenten

De installatie werd opgebouwd in nauwe samenwerking tussen Calis Projects en Heytec (toen nog Refritec). Frank Velghe van Heytec (na de fusie tussen Refritec en Heynen): “Bij de selectie van de componenten is naast de keuze van de chiller ook de keuze van de koelers belangrijk. Op basis van het opgeslagen product (knolselder) en de hoeveelheid werd er geopteerd voor (vier) grote koelers met een zeer lage delta T (5 K). De 2 ton wegende Refra-buitenunit werd volledig kant-en-klaar op een betonplaat naast de koelloods gepositioneerd. Bij eventuele lekdetectie van propaan wordt niet enkel bij Calis Projects alarm geslagen, ook de landbouwer wordt via een app op zijn smartphone verwittigd.

Inhaalbeweging

“Sinds we de weg van de natuurlijke koudemiddelen zijn ingeslagen, werden al twee projecten op basis van propaan gerealiseerd”, aldus Gerdy Syx en Krist Comeine, zaakvoerders van Calis Projects. Ook koelprojecten op basis van CO₂ werden reeds uitgevoerd, onder meer bij een producent van poffertjes uit Zwevezele, een paardenvleesversnijderij uit Rekkem en een lokale supermarkt. Het bedrijf beschikt over een eigen CO₂-opleidingscenter. De mening van de zaakvoerders over de gevolgen van de Europese F-gassenwetgeving: “Iedereen in de sector werd gepakt in snelheid. Momenteel is er een inhaalbeweging aan de gang. Nu ligt de focus nog op de natuurlijke koudemiddelen as such, maar de volgende Europese stap – het terugdringen van de hoeveelheid verbruikte energie – komt er aan.”

Door Philip Declercq

www.heytec.be