REPORTAGE
Cool and Comfort 90 – september 2021
“Onze kennis over koudetechniek is aan het verdampen”
Vrijdagnamiddag. Het weekend loerde om de hoek, maar eerst wachtte Cool & Comfort de aangename gunst om aan te schuiven bij Udo Van der Meer, algemeen directeur van SCM Ref BV. Het werd een boeiend gesprek over tal van koude-gerelateerde onderwerpen. Wie Udo Van der Meer kent, weet dat hij kwistig rondstrooit met knipoogjes, maar daarachter schuilt een ongelooflijke kennis over koudetechniek. Neem bijvoorbeeld het natuurlijke koudemiddel ammoniak (R717).
“Ammoniak wordt al meer dan 100 jaar gebruikt als koudemiddel. Ook tijdens de sterke opkomst van synthetische koudemiddelen bleef ammoniak voor talloze toepassingen populair vanwege de uitstekende thermodynamische eigenschappen die zorgen voor een hoog rendement. Klassieke toepassingen binnen een breed bereik van bedrijfstemperaturen (-50°C tot +15°C) zijn o.m. het koelen van vloeistoffen in grote koelopslaginstallaties, vleesverwerkings- en verpakkingsnijverheid, grote ijsfabrieken, commerciële koeling, chillers, industriële warmtewinning en ijsbanen en meer en meer toepassingen in de comfortkoeling en hoog temperatuur warmtepompen”
Udo Van der Meer haalt er een historisch weetje bij. “Ik stam uit de tijd dat ammoniak een gerespecteerd koudemiddel was. Tot er kwistig werd gestrooid met de klassieke anti-argumenten – gevaarlijk, giftig, brandbaar, explosief – en de weg werd vooral in commerciële toepassingen vrijgemaakt voor synthetische koudemiddelen met achtereenvolgens R12, R22 en R134a. Het kwam niet aan op een kg meer of minder. Wat weinigen weten is dat de eerste waarschuwingen over het schadelijke effect van R12 op de ozonlaag begin jaren 70 uit de voormalige Sovjet-Unie kwamen.”
Veilige en groene toekomst
Vandaag stelt niemand zich nog vragen over het potentieel van natuurlijke koudemiddelen, waarbij er drie steeds nadrukkelijker op de voorgrond treden: ammoniak, CO2 en propaan. Udo Van der Meer: “Ammoniak is het meest natuurvriendelijke koudemiddel dat er bestaat want het is het enige koudemiddel dat geen ozonafbrekend en geen aardopwarmingsvermogen heeft, laat dat duidelijk zijn. Het past perfect in de verantwoordelijkheid die Beijer Ref zichzelf heeft opgelegd: bijdragen tot een veilige en groene toekomst d.m.v. een voortdurende technologische ontwikkeling en onderzoek naar duurzaamheid en energie-efficiëntie. Hiervoor kunnen we terugvallen op de sterkte van de wereldspeler Beijer Ref. Ik geef een voorbeeld. Tot onze groep behoort bijvoorbeeld SCM Frigo, een Italiaanse fabrikant die halffabricaten koopt en hiermee een uitgebreide reeks van eigen ontwikkelde CO2-units maakt. Een verstandig business concept waardoor voor elk ontwerp de best mogelijke componenten worden geselecteerd, volledig merkongebonden.”
Beijer Ref heeft twee ‘low-charge’ ammoniak chiller-lijnen ontworpen, de ene luchtgekoeld en de andere watergekoeld, maar beide voor lichtindustriële en commerciële toepassingen. De standaard NH3 chillers worden geproduceerd in de ateliers van SCM Ref in Oirschot (NL) en zijn in België uitsluitend verkrijgbaar via Beijer Ref Belgium. “De ammoniak chiller lijn is een industrieel ontwerp van betrouwbare bouwkwaliteit en beschikt over een breed capaciteitsveld van 60 tot 1400 kW en verschillende temperatuurranges dankzij een set point shift. Bijzonder is de semi hermetische SRM schroefcompressor voor ammoniak, waarbij lekkages worden uitgesloten door een asafdichting en met een gepatenteerd rotorprofiel voor NH3. Dankzij het eigen ontwikkelde algoritme blijven de units ook bij extreme omstandigheden draaien. Weet je trouwens dat SRM, een Zweeds bedrijf, de twin-schroefcompressor heeft uitgevonden en hiervoor bijzonder gul de licenties heeft verspreid?”
Nog een woordje over dat algoritme dat er uiteindelijk voor zorgt dat het koelproces voor de hoogste rendementen zorgt. “We proberen de chiller altijd te laten draaien, ook als de standaardparameters worden overschreden. We gaan een stapje verder en zoeken de ‘technisch toelaatbare grenzen’ op. Je vindt dit gewaagd? Niet als je over de nodige expertise beschikt!”
Vermijd water!
Water in ammoniaksystemen moet absoluut vermeden worden want het zorgt alleen maar voor ellende, zoals inwendige corrosie en de vorming van bezinksel dat verstoppingen kan veroorzaken. Voorts heeft de aanwezigheid van vocht ook invloed op de dampspanning van het systeem. Dit in combinatie met corrosie en bezinksel heeft een sterk negatief effect op de energie-efficiëntie.
Om hieraan tegemoet te komen, levert Beijer Ref een unieke samenbouw van de Uniflow afscheider in combinatie met de Alfa Laval platenwisselaar, specifiek gericht op ammoniak. Een unit met modulaire opbouw die naar de wensen en eisen van installateur en eindgebruiker worden samengesteld. Dankzij de druppelafscheidingstechnologie van Uniflow zorgt de unit voor een hoger rendement. De Alfa Laval platenwisselaar geeft geen kans op interne lekkage door gebruik van pakkingen en een lekkamer. Helemaal bijzonder is de speciale gasverdeler die de stroomsnelheid van de damp in het scheidingsvat uniformeert en vervolgens de capaciteit verhoogt.
Ondersteuning
De service van Beijer Ref Belgium voor koeltechnische installatiebedrijven die ammoniak willen gebruiken, wordt door geen andere partij geëvenaard. “Doordat we de chiller-lijn zelf ontwerpen, kunnen we een op maat gemaakte unit aanbieden met NH3, NH3/CO2, R1234ze of elk ander koudemiddel, koude- of warmtepompunits in een breed temperatuurbereik. Binnen het team is er bijzonder veel kennis en ervaring over natuurlijke koudemiddelen aanwezig die we graag aanspreken om onze klanten te ondersteunen. Maar laat je zeker niet afschrikken, want onze units zijn zodanig ontworpen dat ze eenvoudig te installeren zijn. Het lukt je zelfs met twee linkerhanden, en ik zeg dat met het grootste respect voor de koeltechnische installateurs die in een zeer uitdagende en snel evoluerende markt moeten opereren. Naast persoonlijke begeleiding hebben we ook vier seminars uitgewerkt die de installateur meer inzicht geven in het koudemiddel NH3 en waarin o.m. regel- en wetgeving, het portfolio en concrete toepassingen aan bod komen.”
“Weet je wat de installateur altijd op tafel moet brengen als hij met een eindgebruiker over ammoniak als koudemiddel praat”, besluit Udo Van der Meer? “De total cost of ownership. Zowel onze eigen praktijktesten als die van onafhankelijke onderzoekscentra hebben zwart op wit bewezen dat ammoniakinstallaties tot de meest energiezuinige behoren, en al zeker een pak zuiniger dan deze met propaan. De hogere investering wordt sneller dan verwacht teruggewonnen, en met een koudemiddel met GWP van 0 heb je een future proof oplossing waarvan het gebruik door de steeds strenger worden F-gaswetgeving nooit zal beknot worden.”
Door Rudy Gunst
Foto’s: SCM Ref
“Ammoniak wordt al meer dan 100 jaar gebruikt als koudemiddel.”
Udo Van der Meer (SCM Ref BV)
“Beijer Ref wil bijdragen tot een veilige en groene toekomst.”
Udo Van der Meer (SCM Ref BV)