SYMPOSIUM
Cool and Comfort 79 – november 2018
Geen toekomst zonder warmtepompen
We hebben nood aan een duidelijke visie op lange termijn voor de energietransitie.” Luc De Smet (WPP)
“In Nederland is de urgentie om over te stappen op warmtepompen hoog.” Marion Bakker (RVO)
In Europa zijn 10,6 miljoen warmtepompen geïnstalleerd, goed voor 148 TWh energiewinst en 29,8 Mt minder CO2-uitstoot.” Thomas Novak (EHPA)
“Peking heeft 150.000 warmtepompen gekocht en geschonken aan de inwoners. Een drastische maatregel, maar wel met rechtstreekse impact op het leefmilieu.” Jan Kriekels (Jaga)
Ronnie Belmans (EnergyVille) wordt niet warm van een voordelig elektriciteitstarief voor warmtepompen.
“Vanaf 2019 worden warmtepompboilers in rekening genomen voor de EPB-berekening.” Kathleen De Kerpel (VEA)
De deelnemers aan het panelgesprek: Koenraad Belsack (Upgrade Estate), Marion Bakker (RVO), Lieve Helsen (KU Leuven/EnergyVille), Jan Kriekels (Jaga) en Didier Hendrickx (Gas.be).
Op woensdag 10 oktober ’18 werd in het Claerhout Communicatiehuis in Gent de 11de editie van het Warmtepomp Symposium georganiseerd. Ruim 170 deelnemers uit 12 landen luisterden naar inspirerende presentaties van internationale en lokale beleidsmakers, onderzoekers en fabrikanten over de rol van warmtepompen in het duurzame en slimme energiesysteem.
Het symposium werd georganiseerd door het Warmtepomp Platform dat de volledige Vlaamse warmtepompsector vertegenwoordigt en deze editie droeg de titel ‘Geen toekomst zonder warmtepompen’. “We worden om de oren geslagen met alarmerende berichten over energietekorten en konden dus geen betere titel kiezen”, vertelt Luc De Smet, co-voorzitter WPP. “Een duurzaam warmtebeleid in Vlaanderen moet erop gericht zijn om gezinnen, instellingen en ondernemingen te stimuleren om hun energiebehoefte in te vullen met groene warmte. We hebben het symposium een internationaal tintje gegeven, want hetgeen gebeurt in andere landen moet ons inspireren. In Denemarken kwam er in 2013 een verbod op gas en stookolie voor verwarming in nieuwbouw en in 2016 een verbod op stookolie in bestaande gebouwen waar gas of een warmtenet aanwezig is. Of kijk naar Noorwegen, waar in 2020 een verbod op stookolie voor verwarming in gebouwen komt. In Vlaanderen hebben we nood aan een duidelijke visie op lange termijn voor de energietransitie. Overstappen op elektriciteit is noodzakelijk om de CO2-uitstoot te verminderen, maar het staat eveneens buiten kijf dat warmtepompen een uiterst belangrijke rol zullen spelen.”
Onzekerheidsmarge
Marion Bakker (RVO) bracht brandend actueel nieuws uit Nederland mee. Daags voor het warmtepomp symposium werd in hoger beroep de Urgenda-uitspraak bekrachtigd, wat betekent dat het kabinet veel hardere maatregelen moet nemen om de uitstoot van broeikasgassen in 2020 te verminderen dan het nu doet. De overheid had meermaals gecommuniceerd dat de werkelijke afname van de uitstoot in 2020 tussen 19 en 27 % kan liggen, afhankelijk van allerlei praktische en economische onzekerheden, zoals de eventuele bouw van een windpark, de economische conjunctuur en zelfs het weer. Het behalen van de verplichting om de uitstoot van broeikasgas in 2020 met minimaal 25 % te verminderen t.o.v. het ijkjaar 1990, werd dus niet bevestigd.
Het gerechtshof in Den Haag hekelde die onzekerheidsmarge. Het schrijft dat het die marge “niet acceptabel” acht. Een reductie van 25 % is volgens het Hof het minimum. Als de overheid daar niet op richt, beschermt het de burgers onvoldoende tegen een “reëel en onmiddellijk dreigend gevaar”, met name de opwarming van de aarde met meer dan 2°C. In sommige kringen wordt gewaarschuwd voor draconische maatregelen om 25% te halen, zoals meerdere kolencentrales sluiten, de maximumsnelheid verlagen en verregaande energiebesparende maatregelen nemen met een rechtstreeks impact op het dagelijkse leven. Wat wel zeker is, is dat er een nauwe samenwerking vereist is tussen overheid, private partners en NGO’s.”
Elektriciteitsprijzen
De stem van EHPA mag niet ontbreken op de Warmtepomp Symposium. Secretaris-generaal Thomas Novak kijkt niet alleen naar warmtepompen voor verwarming. “Belangrijk is de groei van warmtepompen voor de productie van sanitair warm water, want voor veel installateurs vormt dit de opstap naar warmtepompen. Maar bij de voorbereiding van mijn presentatie viel ik bijna van mijn stoel. Op Europees vlak is België door de exorbitante energieprijzen de moeilijkste markt voor warmtepompen. Sterker nog, het heeft er alle schijn van dat de overheid gas stimuleert, los van de Europese doelstellingen voor duurzaamheid. Ik blijf herhalen wat ik al meerdere jaren verkondig: een 100% hernieuwbare maatschappij is mogelijk tegen 2050.”
Verschillende WPP-partners vragen een voordeeltarief voor elektriciteit indien dit wordt gebruikt voor warmtepompen. Ronnie Belmans (EnergyVille) is het hier niet mee eens. “De distributietariefstructuur is gebaseerd op internationale regels. Ik som er negen van op: kostenreflectiviteit, niet-verstorend, kostendekking, niet-discriminerend, transparantie, voorspelbaarheid, eenvoud, duurzaamheid en verdelende rechtvaardigheid. Een uitzondering maken voor warmtepompen is in strijd met deze regels, want het is discriminerend, niet eenvoudig en niet transparant.”
Sinds 2006 heeft de Vlaamse overheid al meer dan 340.000 EPB-verslagen ontvangen, die samen een enorme databank vormen. Maar eentje met beperkingen, aldus Kathleen De Kerpel (VEA). “Er zit twee jaar tussen vergunningsaanvraag en afwerking, en niet alle warmtepompen zijn geregistreerd in onze databank. Denk bijvoorbeeld aan warmtepompen in de industrie, landbouw en een aantal specifieke niet-residentiële gebouwen. Als ik naar 2016 kijk, dan merk ik dat 9 op 10 nieuwe gebouwen een warmtepomp, een warmtepompboiler, PV-panelen of een combinatie ervan hebben. In 2019 komen er enkele aanpassingen in de EPB-berekening, zoals de nieuwe rekenmodule en zal de warmtepompboiler ook in rekening worden genomen.”
Gedeelde verantwoordelijkheid
Het Warmtepomp Symposium sloot af met een panelgesprek met vijf deelnemers met een zeer diverse achtergrond en andere belangen: Koenraad Belsack (Upgrade Estate), Marion Bakker (RVO), Lieve Helsen (KU Leuven/EnergyVille), Jan Kriekels (Jaga) en Didier Hendrickx (Gas.be) met als moderator Wim Boydens (co-voorzitter WPP). Marion Bakker zei wat velen denken. “Er moet een onderscheid worden gemaakt tussen de burger en de consument. De eerste is bekommerd om het leefmilieu, de tweede denkt eerst aan zijn geldbeugel.” Er moet dus naar de overheid worden gekeken, aldus Lieve Helsen. “Hoe krijgen we de politiek in de juiste richting? Onderzoeksprojecten bewijzen ons gelijk en technologische oplossingen zijn beschikbaar, maar krijgen we die effectief op de markt? Er is echter nog meer. Als we er volop voor gaan, dan kunnen we stappen zetten om een positieve bijdrage te leveren in het continent waar de grootste uitdagingen liggen: Azië.”
Het laatste woord is voor Jan Kriekels. “Mijn eerste warmtepomp heb ik zelf gebouwd in 1978. Toen dacht ik mij te moeten voorbereiden op het mythische jaar 2000 waarin stookolie en diesel iets uit het verleden zouden zijn. Ondertussen heb ik geleerd dat mijn dromen sneller gaan dan de werkelijkheid. Natuurlijk ben ik vragende partij voor stimulerende maatregelen vanuit de overheid in het voordeel van warmtepompen, maar uiteindelijk moet de burger het zelf willen. Hiervoor draagt iedereen een gedeelde verantwoordelijkheid, want als ik het veel te trage tempo zie waarmee we evolueren dan duurt het nog een eeuwigheid voordat we onze bebouwde omgeving hebben verduurzaamd.”
Door Rudy Gunst