CONGRES
Cool and Comfort 72 – februari 2017

Eureka-congres van EPEE en EVIA: binnenklimaat wordt belangrijker dan energiebesparing

Sectororganisaties EPEE (koeling, airconditioning en warmtepompen) en EVIA (ventilatie) sloegen de handen in elkaar om een gezamenlijke conferentie te organiseren, onder de naam Eureka 2016. Centraal stond de vraag welke technieken nodig zijn om duurzaam comfort te kunnen bieden aan de toekomstige generaties, de zogenoemde generaties Z en alfa. Ruim 150 deelnemers uit verschillende achtergronden (industrie, overheden, kennisinstellingen...) waren naar Den Haag afgezakt om hun visie uit te wisselen.

Met de conferentie wilden beide verenigingen tot een visietekst komen over de technieken die nodig zullen zijn voor de volgende generaties, om zo constructief bij te dragen tot het energiebeleid. Er beweegt immers heel wat op internationaal vlak. Zo zijn er de akkoorden van Parijs, die de klimaatopwarming een halt moeten toeroepen. Recent werd er in Kigali overeengekomen om de uitstoot van F-gassen op wereldschaal te beperken. Beide initiatieven zijn van belang voor de Europese koelings- en warmtepompindustrie. Die is namelijk toonaangevend op wereldvlak in oplossingen op basis van koelmiddelen met laag GWP. Een algemeen beleid om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen, schept dan ook kansen voor Europese bedrijven.

De Assepoester van de energiesector

Binnen Europa staat er ook heel wat op til: de EU heeft met de zogenoemde ‘winter package’ een visie gegeven op een gedecarboniseerde economie. De herziening van de EPBD is daar een centraal onderdeel van. EPEE en EVIA zijn ervan overtuigd dat hun respectieve sectoren een bijdrage kunnen leveren in het uitwerken van het Europese beleid. Tot nu toe is de HVACR-sector immers een beetje de Assepoester van het Europees beleid geweest. De meeste aandacht ging uit naar de meer mediagenieke sectoren, zoals transport, elektriciteit of luchtvaart. Nochtans speelt HVACR een cruciale rol, niet alleen in de energietransitie, maar ook in het welzijn van de bevolking. Het is dus hoog tijd dat de sector zijn plaats in het debat opeist.

Aandacht voor het binnenklimaat

De conferentie werd geopend door Jürgen Göller en Joan Miro Ramos, de voorzitters van respectievelijk EPEE en EVIA. Daarna schetsten Biagio Lamanna (kenniscentrum van Carel) en Erwin Mulders (Nederlands ministerie voor infrastructuur en milieu) de uitdagingen van het klimaatbeleid. De conferentie werd dan verdeeld in twee parallelsessies. De ene sessie was koeltechnisch georiënteerd en concentreerde zich op de koudeketen, met aandacht voor de impact van de F-gassenverordening en reductie van voedselverspilling. De tweede sessie betrof gebouwen en het binnenklimaat. We gaan wat dieper op deze laatste in.

Een eerste panel van experts gaf een overzicht van de problematiek van een goed binnenklimaat. De algemene conclusie was dat er vanuit het beleid veel te weinig aandacht uitgaat naar een gezond binnenklimaat. De eisen die aan gebouwen gesteld worden, zijn eenzijdig gericht op energiebesparing en bewijzen hooguit lippendienst aan aspecten zoals binnenluchtkwaliteit. Het is paradoxaal dat er allerlei normen en eisen zijn voor de kwaliteit van de buitenlucht, maar dat er nauwelijks aan binnenlucht gedacht wordt, hoewel we toch een groot deel van ons leven in gebouwen doorbrengen.

We mogen hierbij het uiteindelijke doel van een gebouw niet uit het oog verliezen: het dient in de eerste plaats om een aangenaam binnenklimaat te creëren voor de gebruikers, en niet om energie te besparen. Natuurlijk moet dat binnenklimaat zo efficiënt mogelijk gerealiseerd worden, maar we mogen ons niet blindstaren op de pure energiebesparing . Anders zetten we beter gebouwen zonder enige technische uitrusting of verlichting. Naarmate gebouwen energiezuiniger worden, zal men meer aandacht hebben voor gezondheidsaspecten dan voor energiebesparing. Het binnenklimaat mag niet lijden onder de energieprestatie.

Ambitieuze actie gevraagd

Het tweede panelgesprek bekeek hoe we gebouwen energie-efficiënter kunnen maken. De nadruk lag hier op de modernisering van het gebouwenbestand. Dit is de sleutel tot een decarbonisatie van de HVAC-sector. Vanuit verschillende hoeken werd aangedrongen op doortastende actie vanuit de EU, wil men de doelstelling van een CO₂-neutraal gebouwenbestand tegen 2050 halen. Speciale aandacht ging uit naar de herziening van de EPBD. Vanuit de Europese Commissie werd benadrukt dat het niet zozeer om een complete revisie van de EPBD gaat, dan wel om een optimalisatie. Vanuit de zaal kwam er kritiek op de uitvoering van de huidige richtlijn. Zo maakte men zich zorgen over het voorstel dat controles zouden kunnen vervangen worden door de installatie van een gebouwbeheersysteem. Verder bleek de EPBD in de praktijk soms een rem op innoverende technieken, omdat die onvoldoende gevaloriseerd worden in de verschillende nationale berekeningsmethodes.

De technieken van de toekomst

Na de lunch werd de conferentie interactief. De deelnemers werden opgedeeld in kleine groepen, om telkens een visie op de technieken van de toekomst te geven. Die ideeën werden daarna verzameld en samengevat in de plenaire vergadering. Op basis van deze input zullen EPEE en EVIA een visietekst opstellen die begin dit jaar gepubliceerd moet worden. We lichten enkele elementen uit de grote diversiteit aan voorstellen. Gezien nieuwe generaties mobieler zijn en minder belang hechten aan bezit, moet de sector overschakelen van de verkoop van producten naar het aanbieden van diensten. Het aanbod moet ook passen in de circulaire economie. Ten slotte wordt gebruiksvriendelijkheid belangrijker. Bedrijven moeten ook transparanter worden over hun kernwaarden. De nieuwe generatie zal immers bewuste keuzes willen maken in hun aankoopgedrag.

Het laatste woord was voor Dina Koepke van Emerson Climate Technologies. Zij zag de vermindering van de F-gassen als een belangrijke evolutie, en hoopte dat de nieuwe generatie van koelmiddelen met laag GWP een eindpunt zal zijn. De expertise van de Europese industrie in deze koelmiddelen moet de sector in staat stellen om andere delen van de wereld te helpen om de stap van de HFK’s over te slaan en meteen over te schakelen op deze koelmiddelen met laag GWP. Wat nieuwe producten betrof, moeten die vooral gebruiksvriendelijk zijn, en de gebruiker een duidelijk voordeel bieden.

Door Alex Baumans