SYMPOSIUM
Cool and Comfort 97 – mei 2023

KOEL-platform – Duurzame en energiezuinige koeling

Het aandeel van de kosten voor proceskoeling in de energiefactuur van bedrijven is een zware dobber en kende de voorbije periode een spectaculaire toename. Tegelijk worden op verschillende beleidsniveaus – van Europees tot lokaal – steeds meer inspanningen opgelegd om de milieubelastende koelinstallaties terug te schroeven. Op woensdag 25 januari ’23 bracht het KOEL-platform een 40-tal enthousiaste deelnemers samen in het Huis van de Bouw in Gent voor het boeiende event ‘Koeling om geld te verdienen en uw duurzaamheidsambities te realiseren’.

“Koeling bevindt zich hierdoor in een voortdurend transformatieproces”, vertelt professor Steven Lecompte (UGent), voorzitter van het KOEL-platform en een van de initiatiefnemers bij de oprichting in oktober 2020. “Het KOEL-platform heeft als doel de state-of-the-art van koeling te schetsen, een aantal nieuwe ontwikkelingen voor te stellen, op te volgen en te implementeren. De vraag naar koeling in residentiële, commerciële en industriële toepassingen neemt almaar toe. Deze uitdagingen vertalen zich in technologische ontwikkelingen met de focus nadrukkelijk op energie-efficiëntie en duurzaamheid. Het KOEL-platform streeft naar samenwerking, want het koelproces verduurzamen en energiezuiniger maken kan niemand op zijn eentje. Het is ook geen verhaal van afzonderlijke delen, maar de som van alle elementen.” Het KOEL-platform opereert onder de koepel van Energik, een zelfstandige vzw met als doel nieuwe technologieën en systemen voor duurzaam en rationeel energiegebruik te promoten.

Energiemonitoring

An Beazar, CEO en founder van Enprove, beet de spits af met ‘Monitoring, afstelling en onderhoud van industriële koelinstallaties’. In 2010 richtte An Beazar Enprove op vanuit een ambitie om bij te dragen aan een beter klimaat. Hiermee was ze haar tijd toen een beetje vooruit, want energie-audits werden toen nog te veel beschouwd als een kost in plaats van een verdienmodel. Ze was niet de enige die met het idee op de markt kwam om energieaudits te koppelen aan een softwareplatform om de energiehuishouding te monitoren, maar onderscheidde zich doordat de software volledig zelf werd ontworpen. Het resultaat was dat Enprove als geen ander over de correcte informatie van cruciale parameters beschikt.

“Voor machines met een geïnstalleerd vermogen vanaf 100 kW kan gedetailleerde energiemonitoring interessant zijn”, aldus An Beazar. “Hierbij zijn er verschillende redenen om metingen uit te voeren: wetgeving, Sustainability Reporting Standards; besparingen detecteren en bewijzen, Activity-Based Costing en Activity-Based CO₂ accounting, input voor predictive maintenance, kostenbeheersing en investeringsbeslissingen faciliteren.” Daarna volgde het belang van de kritieke prestatie-indicatoren en werden enkele componenten van de koelinstallatie onder de loep genomen. “De condensor is een cruciaal element, bepalend voor het rendement van de koelgroep. Want hoe beter de warmtewisseling, hoe beter het rendement. Hier kan je sensoren voor temperatuurmeting plaatsen voor en na de condensor, maar ook debietmeting. Waardevolle indicatoren voor het opvolgen van de efficiëntie, maar ook nog voor onderhoudsacties zoals schoonmaken of afkoelen van de condensor.”

Trias Energetica

“Bij het ontwerp van een industriële koelinstallatie of bij het zoeken naar optimalisaties aan een bestaande koelinstallatie zijn er veel technische parameters om rekening mee te houden”, duidt Martijn Rayen van Encon, een onafhankelijk bureau dat bedrijven ondersteunt met creatieve en vernieuwende oplossingen in hun transitie om duurzamer te worden. “We richten ons voornamelijk op installaties met een koelvermogen tussen 100 kW en 10 MW, waarbij we het volledige traject begeleiden incl. o.m. dimensionering, opstellen prestatiebestek, tendering en gunning, controle ontwerpdossier en werfopvolging. Onze klanten komen aankloppen met heel diverse problemen, zoals een masterplan voor een nieuwe koeloplossing, uitfasering van freoninstallaties, ondersteuning bij de milieu-inspectie, objectieve vergelijking van offertes, elektriciteitsverbruik verminderen of een oplossing voor een (tijdelijk) capaciteitstekort.”

De algemene aanpak kan telkens opnieuw worden samengevat tot de Trias Energetica: minimaliseren van de energievraag (kan de koelvraag verlaagd worden? Kunnen koeltemperaturen verhoogd worden? Vuistregel: 2,5% energiebesparing per °C verhoging), duurzaam voorzien in de energievraag (kan er kouderecuperatie worden toegepast? Zijn er efficiëntere vormen van koeling? Optimaal ontwerp koelcentrale) en fossiele voorziening optimaliseren (minder van toepassing op koelcentrales, maar wel lokale hernieuwbare elektriciteit en groene aankoop).

Helemaal praktisch werd het tijdens de presentatie van Jonathan Orbie (Sweco) met twee cases rond koelwatersystemen bij Vynova en Ineos. “Industriële koelwatersystemen blijven nog te vaak een onderbelichte utility waar een beduidend energiebesparingspotentieel mogelijk is. Bovendien vormt koeling vaak een zorgpunt op operationeel vlak doordat de beschikbare koelcapaciteit niet altijd lijkt te volstaan. Bij Vynova in Tessenderlo werd in navolging van een quick-scan een grondige energiestudie uitgevoerd op basis van elektrische, hydraulische en thermische meetcampagnes en analyses. Dit resulteerde in significante reducties in operationele kosten alsook in besparing door vermeden investeringen in nieuwe koeltoestellen. Bovendien zijn naast de optimalisaties in de initiële scope doorheen deze studie bijkomende inzichten en verbetervoorstellen tot stand gekomen die mogelijkheden scheppen voor verdere stappen op vlak van energie-efficiëntie.”

Door Rudy Gunst