REFRIGERATION
Cool and Comfort 100 – februari 2024

Energik bedrijfsbezoek bij Celanese Lanaken

Op woensdag 6 december ’23 organiseerde Energik een bedrijfsbezoek aan de fabriek van Celanese in Lanaken. Aanleiding hiervoor was de inbedrijfstelling van een nieuwe energiezuinige koelmachine met laag GWP van York, met als bijzonder invalspunt het gebruik van kanaalwater.

Celanese Lanaken is onderdeel van Celanese Corporation, een multinational met hoofdkantoor in Dallas (VS). Het bedrijf heeft 50 sites wereldwijd en is ’s werelds grootste producent van azijnzuur. Binnen de groep zijn er twee grote divisies. In de eerste plaats zijn er de acetyls. Het gaat om producten zoals azijnzuur en azijnzuuranhydride die als grondstof dienen voor andere producten zoals acetaatproducten, waartoe ook Celanese Lanaken behoort. Een tweede divisie is die van de engineered materials, de productie van kunststoffen die gebruikt worden voor o.m. elektrische auto’s, 5G-antennes, diverse medische toepassingen zoals onder meer kunstheupen en -gewrichten.

Betrouwbaarheid

“Onze core business in Lanaken is de productie van acetaatvezel”, aldus Nick Van Reempts, Daily Execution Leader Process bij Celanese Lanaken. “De basis is cellulose dat wordt bewerkt tot celluloseacetaat. Celanese Lanaken krijgt deze celluloseacetaat in bulk aangeleverd in de vorm van flake vanuit de VS. Flake wordt opgelost in aceton en die vloeibare massa wordt geëxtrudeerd tot heel fijne draadjes of tow, het basisproduct voor meerdere filtratietoepassingen.”

“Onze koelmachines voor de condensors, chillers en warmtewisselaars bereikten het einde van hun levensduur. Je kan blijven sleutelen, maar uiteindelijk spelen er ook nog andere factoren, waarbij je op betrouwbaarheid, veiligheid en bedrijfszekerheid moeilijk een getal kan plakken, maar het ergste wat kan gebeuren is dat je de productie moet stilleggen. Dat doemscenario moet absoluut vermeden worden.”

Kanaalwater

De bron voor het koelwater is het nabijgelegen verbindingskanaal tussen het Albertkanaal en Zuid-Willemsvaart. Vanuit het kanaal zorgen koelwaterpompen ervoor dat het koelwater ter plaatse geraakt. Nick Van Reempts: “Kanaalwater is niet ideaal, maar we zien de waterkwaliteit ieder jaar opnieuw verbeteren. Dat is een positieve evolutie. Gebruik van kanaalwater was dan ook een van de vereisten die we stelden aan de nieuwe koelinstallatie, waarbij je niet mag vergeten dat de temperatuur van het kanaalwater kan variëren van 28°C in de zomer tot 9°C of zelfs nog lager in de winter. De andere energetische en duurzame voorwaarden waren een frequentiesturing, hoog-efficiënte werking en gebruik van een koudemiddel met een laag GWP.”

York YZ centrifugaalchiller

De oplossing werd gevonden in drie YZ centrifugaalchillers met magnetische lagers van York met koudemiddel R1233zd (GWP 4,5). De chillers werden geplaatst door het koeltechnische installatiebedrijf Equans. “De York YZ centrifugaalchiller is een ontwikkeling die steunt op vele jaren ervaring en opgebouwde expertise van York in de koudetechniek”, vertelt Jean-Pierre Perron, account manager Johnson Controls-York, HVAC & Industrial Cooling. “De YZ heeft de kwaliteiten van de centrifugaalchillers YK en YMC² overgenomen en dit alles nóg duurzamer en nóg energie-efficiënter gemaakt. Op de ontwerptafel werd gekozen voor een holistische benadering van het systeemontwerp en de engineering, waarbij elk onderdeel en elke functie zeer grondig werd geanalyseerd, met telkens in het achterhoofd: hoe kunnen we optimaliseren voor ultieme prestaties met een koudemiddel met een laag GWP, zonder in te boeten op de fysische eigenschappen, de lage eigendomskosten en waarbij de eindgebruiker een duurzame en future proof keuze maakt.”

De York YZ-koelmachine maakt gebruik van een integrale aandrijving met variabele snelheid en geavanceerde magnetische lageringstechnologie met één bewegend geheel dat in een magnetisch veld hangt en geen smering nodig heeft. Deze technologie vereist 80% minder bewegende delen dan traditionele aandrijflijnen met olie- of koelsmering. Het resultaat is een grotere betrouwbaarheid, minder onderhoud en een verbeterde efficiëntie. In vergelijking met traditionele oliegelagerde koelmachines met vaste snelheid levert de YZ tot 35% jaarlijkse energiebesparing op.

“De YZ-koelmachine werkt met een lage condensorwatertemperatuur van slechts 4,5°C waardoor verbeterde prestaties worden geleverd in elke bedrijfsomstandigheid”, legt Jean-Pierre Perron uit. “De York YZ maakt gebruik van een geoptimaliseerd enkeltraps ontwerp voor bewezen energie-efficiëntie. Nog andere verbeteringen leveren besparingen op componenten, leidingen, regelaars en onderhoud op.”

Koudemiddel R1233zd

Nog een woordje over het koudemiddel R1233zd. Deze HFO heeft een hele lage GWP (4,5) en een lage druk. Het koudemiddel is geschikt voor industriële koelsystemen en de koeling van gebouwen met gekoeld water of indirecte vloeistoffen. R1233zd wordt vooral gebruikt in grote systemen met centrifugale compressoren (één of meer traps) waar vroeger veelal voor R123 werd gekozen.

Met dit bedrijfsbezoek speelt Energik ten volle haar rol om nieuwe technologieën en systemen voor duurzaam en rationeel energiegebruik te promoten. Energik wil hiertoe bijdragen door het promoten van kennisdeling en opzetten van samenwerkingsverbanden. De industrie is verantwoordelijk voor 30% van de CO₂ uitstoot. Ondanks grote inspanningen is er steeds meer druk van zowel de overheid als van de publieke opinie om de CO₂ uitstoot nog verder te reduceren en de klimaatdoelstellingen te behalen. Energie-efficiënte en duurzame projecten zoals bij Celanese Lanaken dragen hiertoe bij.

Door Rudy Gunst