CONGRES
Cool and Comfort 71 – november 2016

Heat Pump Panel: Welke obstakels moeten warmtepompen overwinnen?

Op 22 september organiseerde EHPA (European Heat Pump Association) in Brussel een discussiedag rond de problemen waarop warmtepompen botsen om een groter marktaandeel te verwerven. Een antwoord vinden op deze belemmeringen kan een belangrijke stap voorwaarts betekenen. Dat er aan deze discussie een 40-tal Europese vakmensen deelnamen, toont aan dat er toch wel wat frustratie leeft op de markt omdat het allemaal wat trager verloopt dan gehoopt.

The Renewable Energy House in de Europese wijk van Brussel is het hoofdkwartier van 17 Europese organisaties die ijveren voor 100% duurzame energie voor verwarming, koeling en elektriciteit. Niet toevallig zijn de kantoren ondergebracht in een monumentaal gebouw dat bovendien beschermd is, want het is precies bij dit soort oude gebouwen dat de grootste energiewinsten te halen vallen.

Obstakels in vijf domeinen

Dagvoorzitter Dave Pearson van Star Refrigeration verspreidde meteen pen en papier onder de deelnemers, met als doel er een interactieve bijeenkomst van te maken. Iedereen werd uitgenodigd om zijn ideeën of losse gedachten rond het thema op te schrijven en op te hangen tegen een muur. Dit gebeurde aanvankelijk rond vier domeinen, namelijk politiek, commercieel, leefmilieu en menselijke factoren. Al gauw bleek echter dat er een vijfde domein moest worden toegevoegd: technologie.

Het duurde eventjes alvorens het eerste papiertje op de gedachtemuur verscheen, maar daarna was er geen houden meer aan en kwamen er in ijltempo zowat 100 papiertjes bij. Daarna kwam Dave Pearson echter met de grootste uitdaging: “Breng structuur in het oerwoud van ideeën en vorm het om tot een Engelse tuin waarin je een wandeling kunt maken die je bijna automatisch van bij het probleem tot aan de oplossing brengt.” Hierbij ontsponnen zich zeer geanimeerde discussies, bijvoorbeeld rond F-gassen.

Verlaag de kosten

Sommige verbanden tussen probleem en oplossing waren zeer logisch. Zo kan het gebrek aan vertrouwen in de warmtepomptechnologie bij zowel installateur als eindgebruiker alleen maar overwonnen worden door op grote schaal in te zetten op opleiding en voorlichting. Iedereen was het er ook over eens dat zowel CAPEX (investeringskosten) als OPEX (operationele kosten) van warmtepompen omlaag moeten, zodat de warmtepompen ook op financieel vlak kunnen concurreren met de klassieke (fossiele) verwarmingssystemen. Over de manier waarop dit dient te gebeuren, was er minder eensgezindheid. Door hogere accijnzen te heffen op fossiele brandstoffen, zodat de eindgebruiker bijna automatisch in de richting van de warmtepomp wordt gedreven? Door de componenten goedkoper te maken, zodat ook het eindproduct een flink stuk goedkoper wordt? Door hogere subsidies voor duurzame systemen, zodat de EU-lidstaten een grote stap voorwaarts zetten om de ambitieuze milieudoelstellingen te behalen? Of zijn er misschien te veel partijen betrokken die allemaal hun winstmarge nemen waardoor het eindproduct te duur is?

Een deelnemer vroeg zich af hoe het nu eigenlijk zit met de verdeling van de verantwoordelijkheden als een warmtepomp de beloofde rendementen niet haalt. Lachend werd hier de lijn getrokken met de automobielsector. De consument koopt een warmtepomp omdat hem wordt beloofd dat die duurzaam en energiezuinig is. COP en SFP worden hem hierbij om de oren gesmeten. Maar wat als de energiefactuur toch hoger uitvalt en dus de ROI tegenvalt? Bij wie kan de consument terecht om zijn energiefactuur bij te passen, en dit zelfs indien de warmtepomp geen gebreken vertoont en de installatie volgens het boekje is gebeurd?

Brexit

Een Britse deelnemer postte “national populism”. Meer was er niet nodig om de gevolgen van de Brexit voor de warmtepompmarkt in het Verenigd Koninkrijk op tafel te leggen. Dit wordt trouwens een bijzonder interessante topic om te volgen, want hoe zal deze warmtepompmarkt evolueren nu de Europese verplichtingen wegvallen en de Britse regering autonoom zijn milieudoelstellingen kan vastleggen? Of moeten we misschien eerder spreken van Europese belemmeringen die wegvallen en zal de herwonnen vrijheid voor de Britse economie nieuwe kansen creëren om beslissingen te nemen die de warmtepompmarkt een boost zullen geven? De evolutie van de warmtepompmarkt in het Verenigd Koninkrijk in vergelijking tot de EU-lidstaten zal de komende jaren door heel wat partijen met veel aandacht worden gevolgd.

De deelnemers aan het Heat Pump Panel zijn ervan overtuigd dat de warmtepompmarkt in Europa nog een mooie toekomst te wachten staat, op voorwaarde dat de juiste beslissingen worden genomen én de obstakels worden weggenomen. Op technologisch en commercieel vlak zal dat wel lukken, maar moeilijker wordt het om de eindgebruiker te overhalen om – zonder dat hij hiertoe wordt verplicht – bewust de keuze te maken voor een warmtepomp. Hoe zorg je ervoor dat de consument vertrouwen krijgt in een technologie die hij moeilijker kan begrijpen? Gas, steenkool, stookolie en pellets kan je voelen of ruiken. De consument kan zich perfect voorstellen wat ermee gebeurt in een verwarmingsinstallatie: verbranden en warmte afgeven. Bij een warmtepomp blijft dit moeilijker, al zeker als je begint over energie stockeren in de grond of warmte uit de buitenlucht halen bij vriestemperaturen. Hoe krijg je een Bulgaar, Let of Sloveen zover dat ze afstappen van hun steenkoolkachel en meestappen in het verhaal van duurzame energie dat de toekomst van de volgende generaties veiligstelt? Een ongelooflijke uitdaging voor de Europese instellingen.

Door Rudy Gunst